საქმე №010100115001206670                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  
    
გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა
საქართველოს სახელით

აცილების და სახელმწიფოს ხარჯზე ადვოკატის დანიშვნის შესახებ

29 იანვარი, 2016 წელი	                                                   ქ. ბათუმი 	

ბათუმის საქალაქო სასამართლო 
მოსამართლე - დავით მამისეიშვილი 
              სხდომის მდივანი - სალომე ქართველიშვილი

პროკურორი - რ-------------–-ძე, ა----–----–--------ა

ბრალდებული - ზ-------------–--ე
ადვოკატი - პა-----–----ე, თ--------------–--ია

მონაწილეობით, წინასასამართლო სხდომაზე განიხილა ბრალდებულ ზ-------------–--ის ინტერესების დამცველი ადვოკატების და პროკურორ ა----–----–--------ას აცილების საკითხი, 

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა :

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს წარმოებაშია წინასასამართლო სხდომის ეტაპზე სისხლის სამართლის საქმე ბრალდებულ ზ-------------–--ის მიმართ, დანაშაული გათვალისწინებული საქართველოს სსკ-ის 243-ე მუხლის მე-3 ნაწილით.

ბრალდების შესახებ დადგენილების თანახმად: ქ. ქობულეთში, ა----–-----–--------------------------ა-ში მდებარე სამსართულიანი შენობის სასტუმროდ ფუნქციონირებას რამდენიმე წლის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა ზ-------------–--ე, სადაც შესაბამისი ანაზღაურებით სისტემატიურად იღებდა სასტუმროს კლიენტებს და უწევდა სათანადო მომსახურებას. 

დასახელებული სამსართულიანი შენობა, რომელშიც ზ-------------–--ის ხელმძღვანელობით მოწყობილი იყო სასტუმრო, საინჟინრო ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად ფუნქციონირებდა ”სამშენებლო ნორმების და წესების” მოთხოვნათა დარღვევით. სასტუმროში ასევე არ იყო დაცული ”საქართველოში მოქმედი სახანძრო უსაფრთხოების წესები”. 

ზ-------------–--ეს, როგორც სასტუმროს ხელმძღვანელს და მფლობელს, უშუალოდ ევალებოდა ”საქართველოში მოქმედი სახანძრო უსაფრთხოების წესების”, ასევე ”სამშენებლო ნორმების და წესების” დაცვა, თუმცა მას სასტუმროში ზემოთაღნიშნული წესები დაცული არ ჰქონია. მიუხედავად ამისა, 2015 წლის 08 მაისს, ზ-------------–--ემ ქ. რ-------ში არსებული ცეკვის ანსამბლის ”სი-------–---”-ის ხელმძღვანელთან შეთანხმებით სასტუმროში მიიღო და მე-2 და მე-3 სართულზე განათავსა აჭარის რეგიონში გასტროლებზე ჩამოსული ანსამბლის წევრები - 37 ბავშვი, მათი თანმხლები მშობლები და ანსამბლის თანამშრომლები.

2015 წლის 10 მაისს, გამთენიისას, სასტუმროს მე-3 სართულზე განთავსებულ №42 ოთახში, შენობაში დამონტაჟებული ელექტროსადენების გაუმართაობის გამო გაჩნდა ხანძარი. სასტუმროს ხელმძღვანელის ზ-------------–--ის მიერ სასტუმროში ”საქართველოში მოქმედი სახანძრო უსაფრთხოების წესების” და ”სამშენებლო ნორმების და წესების” დარღვევამ და ამ წესების დაუცველობამ, ხანძრის შედეგად გამოიწვია ანსამბლის მცირეწლოვანი წევრების - რ----------------–---–ის, დ--------------ის და თ-------------იას სიცოცხლის მოსპობა, რომლებსაც ხანძრის გაჩენის მომენტში ეძინათ მითითებულ ოთახში.  

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 20 ნოემბრის განჩინებით ბრალდებულ ზ-------------–--ეს აღკვეთის ღონისძიების სახით შეეფარდა პატიმრობა.

წარმოდგენილი მასალების თანახმად, როგორც ბრალდების ისე დაცვის მხარის შესაძლო მტკიცებულებათა ნუსხაში მითითებულნი არიან არასრულწლოვნები, როგორც მოწმის სახით დასაკითხი პირები.

საქართველოს კანონის "არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსი"-ის (ვებგვერდი, 24/06/2015; სარეგისტრაციო კოდი 080060000.05.001.017792) მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ეს კოდექსი გამოიყენება კანონთან კონფლიქტში მყოფი არასრულწლოვნის, არასრულწლოვანი დაზარალებულისა და არასრულწლოვანი მოწმის არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების პროცესში მონაწილეობისას.

ამავე კანონის მე-3 მუხლის მე-5 ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების პროცესია – არასრულწლოვნის მონაწილეობით ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის ან სისხლის სამართლის საქმის წარმოება, ხოლო მე-6 ნაწილის მიხედვით არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების პროცესის მწარმოებელი პირი/პროცესის მონაწილე პირია – მოსამართლე, გამომძიებელი, პროკურორი, პოლიციელი, ადვოკატი, სოციალური მუშაკი, მედიატორი, პრობაციის ოფიცერი, არასრულწლოვანთა სარეაბილიტაციო დაწესებულების პერსონალი, შესაბამისი პატიმრობის დაწესებულების პერსონალი, რომელიც მონაწილეობს არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების პროცესში და რომელსაც გავლილი აქვს სპეციალური მომზადება არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულებაში.

ამავე კანონის მე-20 მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების თანახმად, არასრულწლოვნის საქმეს აწარმოებს არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულებაში სპეციალიზებული ადვოკატი, რომელიც ვალდებულია კანონით გათვალისწინებულ სხვა საბუთებთან ერთად წარმოადგინოს არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულებაში მისი სპეციალიზაციის დამადასტურებელი, საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის მიერ დამტკიცებული ფორმის დოკუმენტი. იურიდიული დახმარების სამსახურში ფუნქციონირებს არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულებაში სპეციალიზებულ ადვოკატთა მუდმივმოქმედი ჯგუფი, რომელიც კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში არასრულწლოვანს პირველი მოთხოვნისთანავე, უმოკლეს ვადაში უზრუნველყოფს იურიდიული დახმარებით.

დასახელებული კანონი ამოქმედდა 2016 წლის 01 იანვარს და მისი მთავარი პრინციპი  პირველ რიგში, ეს არის ბავშვის საუკეთესო ინტერესზე დაფუძნებული  ინდივიდუალური  მიდგომა. ეს იმას ნიშნავს, რომ მართლმსაჯულების სისტემაში მოხვედრილ ყველა ბავშვს უნდა მოეპყრან თავისი საჭიროებისდა მიხედვით. პირველ რიგში, ეს საჭიროებები უნდა იყოს კარგად შესწავლილი ნებისმიერ ეტაპზე და კანონით სავალდებულო გახდა პროფესიონალთა სპეციალიზაცია, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში გულისხმობს პროკურორის და ადვოკატის, როგორც ბრალდების და დაცვის მხარის ვალდებულებას ჰქონდეთ სპეციალური მომზადება არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულებაში.

სასამართლო განმარტავს, რომ ხსენებული კოდექსი მართლმსაჯულების ახალ სტანდარტებსა და ნორმებს ამკვიდრებს, არამხოლოდ კანონთან კონფლიქტში მყოფი არასრულწლოვნების, არამედ დაზარალებული და მოწმე არასრულწლოვნების მიმართაც. არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსი არასრულწლოვანის საუკეთესო ინტერესისთვის პრიორიტეტის მინიჭებას, სპეციალიზებული მოსამართლეების, ადვოკატების და პროკურორების მომზადებას ითვალისწინებს. 
 
მითითებული კოდექსის მიხედვით შეიქმნა სპეციალიზირებული ინსტიტუტები, რომლებიც არასრულწლოვანთა საქმეებზე მუშაობენ, მაგალითად სპეციალიზირებული პროკურორები, პოლიციელები, ადვოკატები და ა.შ. 
 
ხსენებული კოდექსის მოთხოვნების ეფექტური იმპლემენტაცია დაკავშირებულია სწორედ სპეციალიზირებული ინსტიტუტების დროულად მომზადებასა და მათ ეფექტურ მუშაობასთან. 

საყოველთაოდ ცნობილი ფაქტია, რომ როგორც ადვოკატთა ასოციაციის ისე პროკურატურის ორგანოების ძალისხმევით დროულად ჩამოყალიბდა ახალ მოდელზე გადასვლის სტრატეგია და 2015 წელს სისტემატიურად მიმდინარეობდა და ამჟამადაც მიმდინარეობს შესაბამისი მომზადების კურსები, როგორც პროკურორების ისე ადვოკატების.

ხსენებული კანონის მიღება და მისი ამოქმედება მიზნად არა მხოლოდ სამართლებრივ საკითხებზე მხარეთა გადამზადებას ითვალისწინებს, არამედ მისი ძირითადი იდეა და არსი დამყარებულია არასრულწლოვანთან ურთიერთობის მეთოდიკასა და მასთან დაკავშირებულ ყველა იმ საკითხზე, რაც პირს აღჭურავს  იმ უნარ-ჩვევებით, რაც სავალდებულია მართლმსაჯულების განხორციელებისას დაზარალებულ ან/და მოწმე  ბავშვებთან ურთიერთობებში, აღნიშნული კი ურთიერგადაჯაჭვულ სისტემას წარმოადგენს, რომლის ელემენტები ერთმანეთს ემყარება და ერთმანეთის საფუძველს ქმნის.

განსახილველ შემთხვევაში კი ნათელია, რომ სახელმწიფო ბრალმდებელ ა----–----–--------ას და ადვოკატებს პა-----–----ეს და თ--------------–--იას (იხ. სასამართლო სხდომის ოქმი) არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულებაში სპეციალური მომზადების კურსები გავლილი არ აქვთ, შესაბამისად მათი მონაწილეობა ბრალდებულ ზ-------------–--ის მიმართ არსებულ სისხლის სამართლის პროცესში მითითებული მომზადების გარეშე კანონსაწინააღმდეგოა და ისინი აცილებულ უნდა იქნან.

,,ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის’’ ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, სამოქალაქო უფლებათა და მოვალეობათა განსაზღვრისას ან წარდგენილი ნებისმიერი სისხლისსამართლებრივი ბრალდების საფუძვლიანობის გამორკვევისას ყველას აქვს გონივრულ ვადაში მისი საქმის სამართლიანი და საქვეყნო განხილვის უფლება კანონის საფუძველზე შექმნილი დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი სასამართლოს მიერ.

აღნიშნული საერთაშორისო აქტით განმტკიცებული სამართლიანი სასამართლოს უფლება გულისხმობს სასამართლოს ვალდებულებას, დაასაბუთოს მის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება. პროცესის მონაწილეებისათვის, ისევე როგორც საზოგადოებისათვის, ნათელი უნდა იყოს განსჯის ის პროცესი, რომელიც სასამართლომ გაიარა კონკრეტული გადაწყვეტილების მიღებამდე. გადაწყვეტილებაში ასახული უნდა იყოს სასამართლოს მოსაზრებები და სამართლებრივი დასკვნები, რომლებმაც საკითხის სწორედ ამგვარი გადაწყვეტა გამოიწვია.

სწორედ ამიტომ, მეტი თვალსაჩინოებისათვის მიზანშეწონილია საკითხი, რომელიც გადაწყვიტა სასამართლომ განხილული იქნეს კონკრეტული მაგალითის ფარგლებში, რაც მოგვცემს ნათელს სურათს და რეალურ აღქმის შესაძლებლობას დავინახოთ ის სამართლებრივი ნაკლოვანებები, რაც შეიქმნებოდა ზ-------------–--ის მიმართ მიმდინარე საქმეზე სახელმწიფო ბრალმდებელ ა----–----–--------ას და ადვოკატების პა-----–----ის და თ--------------–--იას მონაწილეობით, მაშინ როდესაც მათ არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულებაში სპეციალური მომზადების კურსი გავლილი არ აქვთ:
სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 219-ე მუხლის მე-4 ნაწილის "ა" ქვეპუნქტის თანახმად, წინასასამართლო სხდომის მოსამართლე განიხილავს მხარეთა შუამდგომლობებს მტკიცებულებათა დასაშვებობის თაობაზე.

ამავე კოდექსის 73-ე მუხლის პირველი ნაწილის "დ" ქვეპუნქტის თანახმად, გამოკვლევის გარეშე მტკიცებულებად მიიღება ნებისმიერი გარემოება თუ ფაქტი, რომელზედაც მხარეები შეთანხმდებიან. (პრეიუდიცია)

თეორიულად დავუშვათ, რომ არასერტიფიცირებული პროკურორი და ადვოკატი შეთანხმდა საქმეში მონაწილე არასრულწლოვანი მოწმის მიერ მიცემული ჩვენების უდავოდ ცნობაზე (რაც აღარ იწვევს მოწმის დაკითხვას არსებითად განხილვის დროს), ხოლო მოგვიანებით მოცემულ საქმეზე ჩაერთო სერტიფიცირებული ადვოკატი ან პროკურორი, რომელმაც მოითხოვა მითითებული მოწმის სასამართლო სხდომაზე დაკითხვა, ვინაიდან სასამართლომ წინასამართლო სხდომაზე  "არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსი"-ის დარღვევით მიიღო მტკიცებულების უდავოდ ცნობის შესახებ გადაწყვეტილება.

მოქმედი კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს ანალოგიური შემაჯამებელი გადაწყვეტილების თეორიულად გადასანჯვის შესაძლებლობასაც კი, რაც ჰქმნის სამართლებრივ პრობლემას უფლებრივი კონკურენციის (ბრალდების და დაცვის მხარის უფლება) დასაბალანსებლად. 

ვინაიდან სასამართლომ აცილება მისცა ზ-------------–--ის ადვოკატებს და ის პრაქტიკულად სამართლებრივი დახმარების გარეშე რჩება, სასამართლო მიზნაშეწონლად მიიჩნევს, ხელშეკრულებით სერტიფიცირებული ადვოკატის აყვანამდე და თუნდაც შემდგომ ეტაპზე ზ-------------–--ეს დაენიშნოს ადვოკატი სახელმწიფოს ხარჯზე, რაც ერთის მხრივ უზრუნველყოფს ბრალდებულს სამართლიანი სასამართლოს უფლებით, ხოლო მეორეს მხრივ დაცული იქნება "არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსი"-ის სავალდებულო მოთხოვნები.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო   ნ ა წ ი ლ ი :

სასამართლომ იხელმძღვანელა რა არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილით, მე-3 მუხლის მე-5 და მე-6 ნაწილებით და მე-20 მუხლით, სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 45-ე და 46-ე მუხლებით 

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. პროკურორი ა----–----–--------ა არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულებაში სპეციალური მომზადების გაუვლელობის გამო აცილებული იქნას ზ-------------–--ის ბრალდების სისხლის სამართლის საქმეზე.   

2. ბრალდებულ ზ-------------–--ის ინტერესების დამცველი ადვოკატები პა-----–----ე და თ--------------–--ია არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულებაში სპეციალური მომზადების გაუვლელობის გამო აცილებული იქნან ზ-------------–--ის ბრალდების სისხლის სამართლის საქმეზე. 

3. სისხლის სამართლის საქმე ზ-------------–--ის მიმართ დაინიშნოს და ჩატარდეს - 2016 წლის 09 თებერვალს, 11:30 საათზე.

4. ზ-------------–--ეს სახელმწიფოს ხარჯზე დაენიშნოს ადვოკატი.

5. განჩინება ამ ნაწილში რეაგირებისათვის გადაეგზავნოს აჭარის იურიდიული დახმარების ბიუროს, რომელიც ვალდებულია სასამართლოში მოავლინოს ადვოკატი.

6. განჩინება არ საჩივრდება.

მოსამართლე:                                                         დავით მამისეიშვილი